Có phải cứ hễ nghe mùi nước nổi tràn đồng là trong dạ lại cồn cào nhớ một món ăn không, để rồi thương hoài cái xứ miền Tây này? Thiệt là, với người con xa xứ, đôi khi nỗi nhớ nhà chẳng phải điều chi lớn lao, mà chỉ là một tô canh chua cá linh nghi ngút khói, vàng rực màu bông điên điển mỗi khi đất trời vào mùa con nước lên.
Mùa nước nổi, xứ bưng biền được thay áo mới, nước từ thượng nguồn hào phóng đổ về, mang theo không biết cơ man nào là cá tôm. Trong đó, điệu đàng và được mong chờ hơn cả chắc là đàn cá linh non. Người ta chẳng cần phải ồn ào, chỉ cần giăng tay lưới, đặt cái dớn, cái lọp xuôi theo dòng nước là y như rằng có mớ cá tươi rói, mình bạc lấp lánh, nhảy tanh tách. Cái cảnh mần cá bình dị vậy mà chứa đựng cả một nếp sống thuận thiên, hồn hậu của người miệt vườn.
Và như một cuộc hẹn hò kỳ lạ của tạo hóa, con nước về cũng là lúc bông điên điển trổ vàng ven bờ ruộng, bờ kênh. Những chùm bông vàng tươi, mỏng manh trong gió, mang trong mình vị ngọt thanh, bùi nhẹ. Duyên làm sao, hai thức quà của cùng một mùa lại gặp nhau trong nồi canh chua, để rồi thành một món ăn gói trọn cả linh hồn của mùa nước nổi.
Món này nấu không cầu kỳ, cốt ở chỗ nguyên liệu phải tươi, phải đúng mùa. Phải là con cá linh non đầu mùa béo mềm, là cọng bông súng giòn ngọt, là mớ bông điên điển vừa mới hái hãy còn đọng sương đêm. Gia vị cũng là những thứ có sẵn trong vườn nhà:
Cá linh non: chừng nửa ký
Bông điên điển, bông súng: mỗi thứ một mớ
Me non hoặc me chín dầm lấy nước chua
Tỏi, ớt, ngò gai, rau om
Gia vị thường nêm: nước mắm ngon, chút đường, muối.
Bắt tay vô mần, nghe mùi tỏi phi thơm lừng trong chảo mỡ là thấy bụng dạ nôn nao. Cho mớ cá linh đã làm sạch vô xào sơ cho săn lại, thịt cá vừa chín tới thì chan nước cốt me vào. Nước sôi lên, nêm nếm mắm muối, đường cho vừa miệng ăn rồi thả bông súng cắt khúc vô trước. Đợi vài ba phút cho bông súng mềm, cuối cùng mới cho bông điên điển vào, chỉ cần nước sôi lại là tắt bếp liền, thêm rau thơm, vài lát ớt hiểm nữa là đủ đầy. Nấu lâu quá bông sẽ nhũn, mất đi cái ngon.
Mùa nước nổi về, cá linh non tươi rói mình bạc lấp lánh, nhảy tanh tách – bức tranh bình dị của một nếp sống thuận thiên, hồn hậu nơi miệt vườn.
Tô canh nóng hổi dọn ra, khói bay nghi ngút mang theo đủ mùi mời gọi. Vị chua thanh của me, vị ngọt béo của cá non, vị giòn của bông súng và hương thơm đặc trưng cùng chút nhân nhẩn của bông điên điển quyện vào nhau, ăn với chén cơm trắng hay bún tươi thì không còn gì bằng. Nó không chỉ là món ăn ngon, mà còn là ký ức, là hình ảnh một miền Tây hiền hòa, hào sảng, nơi con người và thiên nhiên cứ quyến luyến nhau mà sống. Mỗi mùa nước nổi đi qua, vị canh chua ấy lại ở lại, thành một nỗi nhớ ngọt ngào trong lòng người đi, kẻ ở.
Bởi vậy người ta mới nói, nỗi nhớ miền Tây nhiều khi chỉ gói gọn trong một tô canh chua cá linh. Thiệt tình, hổng phải ai cũng có cái diễm phúc được ngồi bên mâm cơm nhà, hít hà mùi thơm của nồi canh nghi ngút khói, nghe vị chua ngọt tan trong miệng. Nhưng mà thôi, cứ mỗi lần con nước lên, lòng lại dấy lên cái niềm thương nhớ da diết. Vị canh đó đâu chỉ để ăn cho no bụng, nó còn là vị của quê hương, của ký ức một thời chân trần lội ruộng, là cả một trời thương nhớ gói ghém trong cái xứ mình.
